Wordt het een kletsbakfiets, de buurtbus, een voedselbos? Ook dit jaar mogen twee mooie buurtinitiatieven de Willem Stam Awards – twee prijzen van elk € 5000 – in ontvangst nemen. Dat gebeurt op het LPB-congres 2026. Begin oktober gingen we met vijf collega’s op pad om de nominaties te bepalen: betekenisvolle initiatieven in de buurt van de congreslocatie.
Omdat het congres ditmaal buiten de stad plaatsvindt, op Papendal, zijn we twee dagen lang op expeditie gegaan naar de omliggende dorpen. Ter voorbereiding verdeelden we de gemeenten rond Papendal over ons vijven, zodat iedereen alvast online of telefonisch kon starten met speuren. Dat leverde direct een ‘hit’ op: de lokale berichtensite RNKM, over de gemeente Renkum. Journalist Kees Jansen vult die site met mooie artikelen over alles wat hem opvalt in zijn gemeente. Kees postte meteen een oproep om initiatieven te melden, wat een mooie eerste oogst opleverde: buurthuizen, een repaircafé, maar ook initiatieven voor ouderen. Vervolgens schreef hij een mooie reportage over het werkbezoek van ons – José en Olaf – aan een aantal initiatieven.
Jet, Marieke en Carla trokken intussen naar een aantal andere dorpen. Zij kwamen op het spoor van mooie inwonersinitiatieven in het kader van de Tweede Wereldoorlog, die in dit gebied nog volop leeft. Daarnaast stuitten ze op vernieuwende buurthuizen met oog voor álle bewoners en op kunst- en voedselinitiatieven ‘van onderop’.
‘Dit had Willem fantastisch gevonden!’
In de middag van 8 oktober deelden we onze opbrengst en maakten we een eerste selectie. Rond de tafel werd volop overlegd: ‘Dit initiatief is heel kwetsbaar, duwt de prijs ’m niet over het randje?‘, ‘Waarom ondersteunt de gemeente dit niet?’, ‘Dit had Willem fantastisch gevonden!’ en ‘Die persoon verdient gewoon een lintje!’
We deelden ook onze verwondering over het vele wat in dorpen, wijken en buurten gebeurt en hoe welkom je bent als je zomaar langskomt. Je begint de zoektocht in een tuin van mensen die letterlijk in hun initiatief wonen en je eindigt op de bank van een dankbare kleindochter met een onuitputtelijke lijst van wat haar opa en oma al decennialang doen.
Stemronde
In de week na ons bezoek maakten we de lijst met vijf genomineerden rond. Zij komen op woensdag 25 november samen om elkaar te vertellen wat ze doen, waarom ze dat doen en waarvoor ze de Willem Stam Award – een geldbedrag van € 5000 – willen inzetten. Daarna stemmen zij op elkaar en bepalen zo samen de twee winnaars. Die twee staan op de donderdagavond van het congres op het podium om hun prijs in ontvangst te nemen.
Nieuwsgierig zijn
En nog even terug naar de kletsbakfiets van het begin: eigenlijk is dat wat we als collega’s van het Willem Stam Fonds doen. Gewoon de buurt ingaan, contact leggen, kletsen en nieuwsgierig zijn. Geen vooropgezet plan, maar je laten leiden door wat op je pad komt. We genieten er elk jaar weer enorm van: je staat er versteld van hoeveel mooie mensen en initiatieven je in twee dagen tegenkomt.
Benieuwd naar de achtergrond van het Willem Stam Fonds en de Willem Stam Awards? Hier lees je er meer over.
Foto: RNKM, Kees Jansen.
